Kod kreskowy 590 jest międzynarodowo przypisanym prefiksem dla Polski w globalnym systemie GS1 do identyfikacji produktów. W rzeczywistości prefiks 590 wskazuje wyłącznie na rejestrację firmy w polskim oddziale GS1, a nie na faktyczne miejsce wytworzenia produktu.
Polska, będąc na trzeciej pozycji na świecie w eksporcie niektórych kategorii towarów i mając bogatą historię przedsiębiorczości, ma wiele uznanych marek i produktów sprzedawanych globalnie. Zrozumienie struktury kodów i rozróżnienie między „prefiksem rejestracji” a krajem produkcji pomaga robić bardziej świadome zakupy i realnie wspierać lokalną gospodarkę.
Historia kodów kreskowych i ich znaczenie w handlu globalnym
Kody kreskowe mają historię sięgającą lat 40. XX wieku i zrewolucjonizowały logistykę, sprzedaż i zarządzanie zapasami.
Dla przejrzystości kluczowe kamienie milowe rozwoju kodów kreskowych przedstawiono poniżej:
- 1948 – Bernard Silver i Norman Woodland zaczynają prace nad automatycznym odczytem informacji o produktach;
- 20 października 1949 – wniosek patentowy „Urządzenia i metody klasyfikacji” autorstwa Silvera i Woodlanda;
- lata 50. – przejście z koncentrycznych okręgów na wzór prostych linii, podstawa współczesnych kodów;
- 1969 – branża detaliczna w USA szuka sposobów przyspieszenia pracy kas;
- 1973 – wybór UPC jako pierwszego jednolitego standardu identyfikacji produktu;
- 26 czerwca 1974 – pierwsze skanowanie kodu (gumy do żucia Wrigley) w supermarkecie Marsh w Troy (Ohio);
- 1976 – rozszerzenie kodu do 13 cyfr i wejście na rynki poza USA;
- 1977 – powstanie europejskiego EAN w Brukseli;
- 1990 – globalna umowa współpracy EAN i UCC;
- 1999 – start Electronic Product Code (EPC) i zastosowania standardów GS1 w RFID.
Znaczenia kodów kreskowych w nowoczesnym handlu nie da się przecenić. Umożliwiają błyskawiczną rejestrację sprzedaży, redukują błędy oraz zwiększają przejrzystość i bezpieczeństwo łańcuchów dostaw.
System GS1 i struktura kodów kreskowych – prefiks 590 dla Polski
Organizacja GS1 to globalny, non-profitowy strażnik standardów identyfikacji. Kody GS1 są przypisane ponad 100 mln produktów i skanowane ponad 6 mld razy dziennie.
Aby używać kodów na produktach, firmy rejestrują się w krajowym oddziale GS1. Po uzyskaniu prefiksu GS1 firmy (dla Polski: 590) przedsiębiorstwo nadaje numery jednostkom handlowym, logistycznym i zasobom.
Najpopularniejszy standard w handlu detalicznym to EAN-13 (GTIN-13): pierwsze trzy cyfry to prefiks kraju rejestracji firmy (np. 590 = Polska), środkowa część identyfikuje producenta i produkt, a ostatnia to cyfra kontrolna.
Dla szybkiego porównania najczęściej stosowanych identyfikatorów GS1 warto skorzystać z poniższego zestawienia:
| Typ identyfikatora | Długość | Zastosowanie | Uwagi |
|---|---|---|---|
| GTIN-8 (EAN-8) | 8 cyfr | Małe opakowania, ograniczone miejsce | Krótszy symbol, gdy EAN-13 się nie mieści |
| GTIN-12 (UPC-A) | 12 cyfr | Rynek USA/Kanada | Odpowiednik EAN-13 w Ameryce Północnej |
| GTIN-13 (EAN-13) | 13 cyfr | Handel detaliczny globalnie | Prefiks kraju rejestracji firmy + cyfra kontrolna |
| GTIN-14 | 14 cyfr | Kartony zbiorcze, jednostki logistyczne | Często używany poza kasą detaliczną |
Aby lepiej zrozumieć budowę EAN-13, pomocna jest prosta wizualizacja pól składowych:
| Segment | Zakres cyfr | Opis | Przykład |
|---|---|---|---|
| Prefiks GS1 | 1–3 | Kraj/organizacja rejestracji firmy | 590 dla Polski |
| Numer firmy | 4–7 | Identyfikator właściciela marki | Przydzielany przez GS1 |
| Numer produktu | 8–12 | Identyfikator jednostki handlowej | Nadawany przez firmę |
| Cyfra kontrolna | 13 | Weryfikacja poprawności numeru | Wyliczana algorytmem |
Poza standardowym EAN-13 wykorzystuje się także GS1-128 (nośnik dodatkowych danych: partie, daty, wymiary, wagi, numery seryjne) oraz GS1 DataBar (np. dla zmiennych wag i numerów partii).
Kod kreskowy 590 – rozpowszechnione nieporozumienia i rzeczywistość
Najczęstszy mit: prefiks 590 oznacza zawsze, że produkt powstał w Polsce. W praktyce 590 informuje o rejestracji firmy w GS1 Polska, nie o kraju produkcji.
Aby szybko uporządkować fakty i mity wokół prefiksu 590, zwróć uwagę na poniższe kwestie:
- prefiks 590 = kraj rejestracji firmy – nie miejsce wytworzenia towaru;
- produkt z 590 może być importem – np. wytworzony w Chinach i sprzedany pod polską marką;
- polski wyrób może mieć inny prefiks – gdy właściciel marki zarejestrował się poza Polską;
- prefiks częściej wskazuje dystrybutora – niż rzeczywistego producenta;
- cyfry kodu są elementem administracyjnym – a nie jednoznaczną informacją o „Made in…”.
Warto pamiętać o przykładach mylących interpretacji. Płyny marki Softlan mają kod zaczynający się od 871 (kojarzony z Holandią), choć są przeznaczone wyłącznie na rynek niemiecki. Kod odczytuj jako wskazówkę, a nie rozstrzygający dowód pochodzenia.
Polskie produkty i dynamiczny eksport – lider w globalnym handlu
Polska gospodarka silnie rośnie w eksporcie, szczególnie w sektorze rolno‑spożywczym. Polska żywność jest synonimem jakości, a przez 10 miesięcy 2025 roku wartość sprzedaży zagranicznej zbliżyła się do 50 mld euro. Najmocniejsze kategorie to mięso i jego przetwory oraz tytoń i wyroby tytoniowe.
Jak wskazuje KOWR, wyższe odczyty FAO Food Price Index (FFPI) wspierały lepsze ceny transakcyjne. Dynamika eksportu odzwierciedla rosnący popyt i zdolność polskich producentów do dostarczania powtarzalnej jakości.
UE pozostaje kluczowym rynkiem zbytu: 36,5 mld euro (75% eksportu; +10% r/r), z największymi przychodami z Niemiec (12,3 mld euro, +8%) i Francji (3,4 mld euro, +23%). Silne były m.in. tytoń (4,1 mld euro, +1%) i mięso drobiowe (3,5 mld euro, +27%).
Poza UE eksport osiągnął 12 mld euro (+2% r/r) z głównymi odbiorcami: Wielka Brytania (3,7 mld euro, +2%), Ukraina, USA, Turcja, Rosja, Szwajcaria, Izrael. Wyraźne wzrosty odnotowano m.in. w Serbii, Albanii, na Ukrainie, a w Azji: Tajwan, Filipiny, Wietnam, Malezja, Korea Południowa.
Oferta eksportowa Polski wykracza poza żywność: kosmetyki, meble, odzież, maszyny czy elektronika. Przykłady sukcesów to m.in. branża kosmetyczna i marka Dr Irena Eris – ok. 500 produktów w 60 krajach.
Popularne marki polskie i ich globalna ekspansja
Polska jest domem wielu rozpoznawalnych marek. Inglot zdobył globalną pozycję m.in. innowacyjnym Freedom System i obecnością w ponad 800 lokalizacjach (w tym Times Square).
W modzie LPP (marki Reserved, Cropp, House, Mohito, Sinsay) dociera do klientów na 39 rynkach (w 28 krajach sklepy stacjonarne). 4F buduje rozpoznawalność przez sponsoring, a The Odder Side – minimalistycznymi kolekcjami.
W alkoholach Belvedere Vodka słynie z jakości. Wytwarzana ze 100% polskiego żyta Dankowskie i destylowana tradycyjnie, uchodzi za produkt premium.
W spożywce popularne są Prince Polo, Mokate, Tymbark, Żubrówka. W meblarstwie Black Red White i Nowy Styl rosną na rynkach zagranicznych. W transporcie Solaris Bus & Coach (od 1996 roku) jest liderem e‑mobilności w Europie.
W codziennych koszykach Polaków, według Listonic, dominują m.in. Mleczna Dolina, Wedel, Milka, Lay’s, Światowid, Lipton, Dove, Actimel. Pozycję lidera utrzymują m.in. herbata Lipton, mleko Łaciate, parówki Berlinki i masło Mleczna Dolina.
Narzędzia i metody weryfikacji pochodzenia produktów
Weryfikując pochodzenie produktu, warto łączyć kilka źródeł: etykietę, aplikacje i oficjalne rejestry. Poniżej zestawienie przydatnych narzędzi i sposobów:
- Pola – popularna aplikacja oceniająca „polskość” marki; ponad 750 tys. pobrań i ok. 13 mln skanów łącznie;
- Klub Przyjaciół Poli – program dla firm, certyfikat „Polski produkt – 100 punktów Poli” przy maksymalnym wyniku;
- Zdrowe Zakupy – skaner z analizą składu, ostrzeżeniami i rekomendacjami pod kątem zdrowotnym;
- Skaner kodów QR i kreskowych (Android) – szybkie rozpoznawanie wielu formatów (URL, ISBN, kontakty, produkty, Wi‑Fi i in.);
- eProdukty GS1 Polska – weryfikacja produktów (z dostępem do Globalnego Rejestru GS1) dla przedsiębiorców;
- GEPIR (GS1) – baza do sprawdzania numerów GLN i GCP przypisanych firmom;
- Polskiemarki.info – serwis pomocny w identyfikacji firm rzeczywiście polskich.
Oznaczenia i certyfikaty potwierdzające pochodzenie produktów
Oprócz prefiksu 590 szukaj na opakowaniach jasnych i zweryfikowanych oznaczeń. Najważniejsze z nich to:
- Produkt polski – biało‑czerwony znak potwierdzający wytworzenie w Polsce; dla żywności przetworzonej co najmniej 75% składników z Polski (z wyjątkiem surowców niedostępnych krajowo);
- Made in Poland / Wyprodukowano w Polsce – deklaracja miejsca wytworzenia, często najbardziej jednoznaczna dla konsumenta;
- Godło „Teraz Polska” – znak jakości; 88% badanych go rozpoznaje, a 83% wiąże z wysoką jakością polskich produktów i usług;
- Polski Ślad – inicjatywa promująca patriotyzm konsumencki (projekt obecnie wygląda na zawieszony), wcześniej także z Kongresem Patriotyzmu Ekonomicznego.
Kampanie promujące polskie produkty i świadomość konsumencką
Na rynku działają akcje edukujące i promujące zakupy polskich produktów: „Wybieram 590”, „590 powodów, dla których warto kupować polskie produkty” oraz Kongres 590. Warto pamiętać, że sam kod 590 nie gwarantuje polskiego pochodzenia – sprawdzaj etykiety i certyfikaty.
Opis jednej z interpretacji wspierania gospodarki przez wybrane sieci handlowe brzmi:
Kupuj co polskie, co tworzy wartość dla polskiej gospodarki – dotyczy produktów, które są produkowane lub przetwarzane lub konfekcjonowane w Polsce przez przedsiębiorców zarejestrowanych w Polsce lub zatrudniających pracowników w Polsce lub płacących w Polsce podatki lub posiadających prawa do znaków towarowych zarejestrowanych w Polsce, co tworzy wartość dla polskiej gospodarki.
Praktyczne wskazówki do rozpoznawania polskich produktów
Jeśli chcesz realnie wspierać krajową gospodarkę i miejscowe miejsca pracy, zastosuj poniższe kroki:
- sprawdź prefiks kodu – 590 sugeruje rejestrację firmy w Polsce, ale nie gwarantuje produkcji w kraju,
- szukaj „Made in Poland” – to najprostsze i najpewniejsze oznaczenie miejsca wytworzenia,
- czytaj etykietę – zweryfikuj nazwę i adres producenta, nie tylko właściciela marki,
- sprawdź strukturę kapitałową – firmy z dopiskiem „Polska” mogą być spółkami‑córkami koncernów,
- weryfikuj w bazach i aplikacjach – użyj Pola, GEPIR, eProdukty GS1 Polska czy Polskiemarki.info,
- szukaj oficjalnych znaków – „Produkt polski”, „Teraz Polska” i inne certyfikaty jakości,
- preferuj lokalne łańcuchy dostaw – krótsze trasy to mniejszy ślad węglowy i świeższe produkty.
Rejestracja kodów kreskowych – procedury i koszty dla polskich przedsiębiorców
Przed rozpoczęciem stosowania kodów firma rejestruje się w GS1 Polska i uzyskuje prefiks. Procedura obejmuje złożenie wniosku i spełnienie wymogów technicznych (np. przygotowanie wzorców w pliku EPS do akceptacji).
Poniżej przedstawiono orientacyjne koszty przygotowania wzorców symboli:
| Pozycja | Warunki | Cena |
|---|---|---|
| Pakiet startowy wzorców | min. 10 wzorców (klient pierwszorazowy) | 307,50 zł brutto |
| Pojedynczy kod (e‑mail/nośnik) | klient jednorazowy | 25 zł + 23% VAT |
| Pojedynczy kod (powyżej 10) | klient stały | 20 zł + 23% VAT |
| Duże zamówienia | powyżej 100 kodów | indywidualne upusty |
Dostępne są różne pule numerów (prefiks GS1 firmy) – oto skrótowy cennik:
| Zakres puli | Max. liczba numerów | Opłata |
|---|---|---|
| 8‑cyfrowy | do 10 | 136 zł brutto |
| 7‑cyfrowy | do 100 | 307,50 zł |
| 6‑cyfrowy | do 1000 | 615 zł |
| 5‑cyfrowy | do 10 000 | 1230 zł |
| 4‑cyfrowy | do 100 000 | 3690 zł |
Dla nowych uczestników przewidziano preferencję „pierwsza pula za 0 zł” – poniżej warunki:
| Kryterium | Warunek | Korzyść |
|---|---|---|
| Pierwsza pula | do 10 numerów; nowy uczestnik lub z pojedynczym GLN | 0 zł za przydzielenie |
| Przychody roczne netto | do 2 mln zł | spełnia warunek promocji |
| Liczba pul promocyjnych | na uczestnika | maksymalnie jedna |
Opłata roczna za uczestnictwo w GS1 zależy od przychodów netto z poprzedniego roku – oto przedziały:
| Przychody netto (PLN) | Opłata roczna | Uwagi |
|---|---|---|
| do 2 mln | 136 zł brutto | dla puli do 10 numerów: 110,57 zł netto |
| 2–5 mln | 267 zł | |
| 5–10 mln | 672 zł | |
| 10–20 mln | 1341 zł | |
| 20–50 mln | 2418 zł | |
| 50–100 mln | 3490 zł | |
| 100–500 mln | 4565 zł | |
| powyżej 500 mln | 5637 zł | Wydawcy ISSN – brak opłat rocznych |
Przedsiębiorco, planując wdrożenie kodów, z góry określ produkty do kodowania oraz zakres danych stałych i zmiennych (np. numer produktu stały, numer partii zmienny).